{"id":122273,"date":"2025-05-21T20:42:18","date_gmt":"2025-05-21T23:42:18","guid":{"rendered":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/?p=122273"},"modified":"2025-05-27T13:33:32","modified_gmt":"2025-05-27T16:33:32","slug":"stj-dano-moral-coletivo-ambiental","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/","title":{"rendered":"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-small-font-size\">* Thiago de Paula Leite \u00e9 procurador do Estado de S\u00e3o Paulo e professor de direito ambiental e agr\u00e1rio do Estrat\u00e9gia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-decisao-do-stj\"><span id=\"decisao-do-stj\">Decis\u00e3o do STJ<\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>A 1\u00aa Turma do Superior Tribunal de Justi\u00e7a estabeleceu sete par\u00e2metros para presumir a ocorr\u00eancia de dano moral coletivo nos casos em que um ato il\u00edcito causa desequil\u00edbrio ambiental.<\/p>\n\n\n\n<p>O julgamento foi no sentido de que n\u00e3o \u00e9 necess\u00e1rio comprovar que toda a sociedade sofreu preju\u00edzo se uma situa\u00e7\u00e3o comprovadamente gerou desequil\u00edbrio ambiental.<\/p>\n\n\n\n<p>Portanto, uma pequena a\u00e7\u00e3o, que individualmente n\u00e3o causa grande impacto, pode gerar dano moral ambiental caso esteja inserido em um conjunto de agress\u00f5es impactantes.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e1, ainda, uma presun\u00e7\u00e3o de dano moral coletivo ambiental caso se pratique o il\u00edcito nos biomas listados no art. 225, par\u00e1grafo 4\u00ba, da Constitui\u00e7\u00e3o Federal, como sendo patrim\u00f4nio nacional, j\u00e1 que eles merecem prote\u00e7\u00e3o especial:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Floresta Amaz\u00f4nica brasileira;<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Mata Atl\u00e2ntica;<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Serra do Mar;<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pantanal Mato-Grossense; e <\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zona Costeira.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>A simples possibilidade de recuperar o meio ambiente, naturalmente ou por a\u00e7\u00e3o humana, n\u00e3o \u00e9 suficiente para anular a ocorr\u00eancia do dano moral. Mas \u00e9 poss\u00edvel afastar essa presun\u00e7\u00e3o, desde que o poluidor comprove sua n\u00e3o ocorr\u00eancia. H\u00e1, portanto, invers\u00e3o do \u00f4nus da prova, na esteira da s\u00famula 618, do Superior Tribunal de Justi\u00e7a.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><\/p><cite><em><em><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-black-color\">S\u00famula 618, STJ: \u201cA invers\u00e3o do \u00f4nus da prova aplica-se \u00e0s a\u00e7\u00f5es de degrada\u00e7\u00e3o ambiental\u201d.<\/mark><\/em><\/em><\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p>A fixa\u00e7\u00e3o desses par\u00e2metros pelo STJ \u00e9 um divisor de \u00e1guas no reconhecimento de que a discuss\u00e3o quanto ao dano moral ambiental <strong>n\u00e3o ofende a s\u00famula 7 da Corte<\/strong>, ou seja, n\u00e3o implica no reexame de provas, podendo ser analisada pelo Tribunal.<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\">S\u00famula 7, STJ: \u201cA pretens\u00e3o de simples reexame de prova n\u00e3o enseja recurso especial\u201d.<\/pre>\n\n\n\n<p>A defini\u00e7\u00e3o de par\u00e2metros objetivos representa um avan\u00e7o na efetiva\u00e7\u00e3o do princ\u00edpio da repara\u00e7\u00e3o integral dos danos ambientais, aplicado no REsp 2.200.069, no AREsp 2.376.184 e no AREsp 2.699.877.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-parametros-fixados-pelo-stj-para-o-dano-moral-coletivo-ambiental\"><span id=\"parametros-fixados-pelo-stj-para-o-dano-moral-coletivo-ambiental\">Par\u00e2metros fixados pelo STJ para o dano moral coletivo ambiental<\/span><\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><strong>1) Os danos morais coletivos n\u00e3o adv\u00eam do simples descumprimento da legisla\u00e7\u00e3o ambiental, exigindo, diversamente, constata\u00e7\u00e3o de injusta conduta ofensiva \u00e0 natureza;<br><br>2) Tais danos decorrem da pr\u00e1tica de a\u00e7\u00f5es e omiss\u00f5es lesivas, devendo ser aferidos de maneira objetiva e in re ipsa&nbsp;(presumida), n\u00e3o estando atrelados a an\u00e1lises subjetivas de dor, sofrimento ou abalo ps\u00edquico da coletividade ou de grupo social;<br><br>3) Constatada a exist\u00eancia de degrada\u00e7\u00e3o ambiental mediante altera\u00e7\u00e3o adversa das caracter\u00edsticas ecol\u00f3gicas, presume-se a les\u00e3o intoler\u00e1vel ao meio ambiente e a ocorr\u00eancia de danos morais coletivos, cabendo ao infrator o \u00f4nus de infirmar sua constata\u00e7\u00e3o com base em crit\u00e9rios extra\u00eddos da legisla\u00e7\u00e3o ambiental;<br><br>4) A possibilidade de recomposi\u00e7\u00e3o material do meio ambiente degradado de maneira natural ou por interven\u00e7\u00e3o antr\u00f3pica n\u00e3o afasta a exist\u00eancia de danos extrapatrimoniais causados \u00e0 coletividade;<br><br>5) A avalia\u00e7\u00e3o de les\u00e3o imaterial ao meio ambiente deve tomar por par\u00e2metro o exame conjuntural e o aspecto cumulativo de a\u00e7\u00f5es praticadas por agentes distintos, impondo-se a todos os respons\u00e1veis pela macroles\u00e3o ambiental o dever de recuperar os preju\u00edzos morais causados, na medida de suas respectivas culpabilidades;<br><br>6) Reconhecido o dever de indenizar os danos morais coletivos em mat\u00e9ria ambiental, a gradua\u00e7\u00e3o do montante reparat\u00f3rio deve ser efetuada \u00e0 vista das peculiaridades de cada caso e tendo por par\u00e2metro a contribui\u00e7\u00e3o causal do infrator e sua respectiva situa\u00e7\u00e3o socioecon\u00f4mica, a extens\u00e3o e perenidade do dano, a gravidade da a\u00e7\u00e3o e o proveito obtido com o il\u00edcito;<br><br>7) Nos biomas arrolados como patrim\u00f4nio nacional pelo artigo 225, par\u00e1grafo 4\u00ba, da Constitui\u00e7\u00e3o Federal, o dever coletivo de prote\u00e7\u00e3o da biota det\u00e9m contornos jur\u00eddicos mais robustos, havendo dano ambiental difuso sempre que evidenciada a pr\u00e1tica de a\u00e7\u00f5es ou omiss\u00f5es que o descaracterizem ou afetem sua integridade ecol\u00f3gica ou territorial, independentemente da extens\u00e3o da \u00e1rea afetada.<\/strong><\/pre>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-responsabilidade-ambiental\"><span id=\"responsabilidade-ambiental\">Responsabilidade ambiental<\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Importante ressaltar que a responsabilidade ambiental possui fundamento no artigo 225, \u00a73\u00ba da Constitui\u00e7\u00e3o Federal:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><em>CF\/88<br><br>Art. 225...<br><br>\u00a73\u00ba As condutas e atividades consideradas lesivas ao meio ambiente sujeitar\u00e3o os infratores, pessoas f\u00edsicas ou jur\u00eddicas, a san\u00e7\u00f5es penais e administrativas, independentemente da obriga\u00e7\u00e3o de reparar os danos causados.<\/em><\/pre>\n\n\n\n<p>O artigo 225, \u00a73\u00ba, da Constitui\u00e7\u00e3o Federal, imp\u00f5e aos infratores tr\u00eas esp\u00e9cies distintas de responsabilidades pelo dano ambiental, quais sejam:<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"521\" height=\"146\" src=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01155509\/especies-responsabilizacao-ambiental-civil-administrativa-penal.png\" alt=\"Dano moral coletivo ambiental\" class=\"wp-image-109654\" srcset=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01155509\/especies-responsabilizacao-ambiental-civil-administrativa-penal.png 521w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01155509\/especies-responsabilizacao-ambiental-civil-administrativa-penal-300x84.png 300w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01155509\/especies-responsabilizacao-ambiental-civil-administrativa-penal-380x106.png 380w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01155509\/especies-responsabilizacao-ambiental-civil-administrativa-penal-150x42.png 150w\" sizes=\"(max-width: 521px) 100vw, 521px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>E essas inst\u00e2ncias de responsabiliza\u00e7\u00e3o s\u00e3o independentes uma das outras, ou seja, um mesmo fato pode atrair a tr\u00edplice responsabiliza\u00e7\u00e3o.<\/p>\n\n\n\n<p>A<strong>&nbsp;<\/strong><strong>responsabilidade civil ambiental \u00e9 objetiva<\/strong>, ou seja, independe de culpa ou dolo.<\/p>\n\n\n\n<p>O fundamento legal da responsabilidade civil ambiental est\u00e1 no artigo 14, \u00a71\u00ba, da Lei da Pol\u00edtica Nacional do Meio Ambiente:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><em>Lei n\u00ba 6.938\/81<br><br>Art. 14 - Sem preju\u00edzo das penalidades definidas pela legisla\u00e7\u00e3o federal, estadual e municipal, o n\u00e3o cumprimento das medidas necess\u00e1rias \u00e0 preserva\u00e7\u00e3o ou corre\u00e7\u00e3o dos inconvenientes e danos causados pela degrada\u00e7\u00e3o da qualidade ambiental sujeitar\u00e1 os transgressores:<br><br>...<br><br>\u00a7 1\u00ba Sem obstar a aplica\u00e7\u00e3o das penalidades previstas neste artigo, \u00e9 o poluidor obrigado, independentemente da exist\u00eancia de culpa, a indenizar ou reparar os danos causados ao meio ambiente e a terceiros, afetados por sua atividade. O Minist\u00e9rio P\u00fablico da Uni\u00e3o e dos Estados ter\u00e1 legitimidade para propor a\u00e7\u00e3o de responsabilidade civil e criminal, por danos causados ao meio ambiente.<\/em><\/pre>\n\n\n\n<p>A responsabilidade civil ambiental, ou seja, de reparar os danos causados ao meio ambiente, al\u00e9m de objetiva (independe de culpa ou dolo), \u00e9 <strong>solid\u00e1ria e fundamentada na teoria do risco integral<\/strong>, que \u00e9 uma teoria extremada do risco, onde o nexo de causalidade \u00e9 fortalecido (ver informativo STJ n\u00ba 545).<\/p>\n\n\n\n<p>Mesmo atos l\u00edcitos podem ensejar a responsabiliza\u00e7\u00e3o. Al\u00e9m do mais, a pretens\u00e3o de repara\u00e7\u00e3o do dano ambiental \u00e9 imprescrit\u00edvel, conforme jurisprud\u00eancia pacificada dos tribunais superiores, em especial o tema 999 do Supremo Tribunal Federal.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><\/p><cite><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-black-color\"><em><em>TEMA 999 do STF: \u00c9 imprescrit\u00edvel a pretens\u00e3o de repara\u00e7\u00e3o civil de dano ambiental<\/em><\/em>.<\/mark><\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p>Como bem destacado na ementa do RE 654.833:<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><strong>O meio ambiente deve ser considerado patrim\u00f4nio comum de toda humanidade, para a garantia de sua integral prote\u00e7\u00e3o, especialmente em rela\u00e7\u00e3o \u00e0s gera\u00e7\u00f5es futuras. Todas as condutas do Poder P\u00fablico estatal devem ser direcionadas no sentido de integral prote\u00e7\u00e3o legislativa interna e de ades\u00e3o aos pactos e tratados internacionais protetivos desse direito humano fundamental de 3\u00aa gera\u00e7\u00e3o, para evitar preju\u00edzo da coletividade em face de uma afeta\u00e7\u00e3o de certo bem (recurso natural) a uma finalidade individual.<br><br>A repara\u00e7\u00e3o do dano ao meio ambiente \u00e9 direito fundamental indispon\u00edvel, sendo imperativo o reconhecimento da imprescritibilidade no que toca \u00e0 recomposi\u00e7\u00e3o dos danos ambientais.<\/strong><\/pre>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:39% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"225\" src=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01160340\/stj.png\" alt=\"Dano moral coletivo ambiental\" class=\"wp-image-109675 size-full\" srcset=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01160340\/stj.png 225w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01160340\/stj-150x150.png 150w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01160340\/stj-80x80.png 80w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01160340\/stj-24x24.png 24w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01160340\/stj-48x48.png 48w, https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/01160340\/stj-96x96.png 96w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<pre class=\"wp-block-preformatted\">O STJ vem entendendo que o dano ambiental \u00e9 imprescrit\u00edvel, por se tratar de direito inerente \u00e0 pr\u00f3pria vida, fundamental \u00e0 exist\u00eancia humana (REsp 1.120.117). Mas aten\u00e7\u00e3o: a imprescritibilidade se refere \u00e0s a\u00e7\u00f5es coletivas que tutelam direitos difusos ambientais. As a\u00e7\u00f5es individuais, por possu\u00edrem car\u00e1ter eminentemente patrimonial, observam o prazo prescricional do c\u00f3digo civil. E o termo inicial do prazo prescricional \u00e9 a data da ci\u00eancia inequ\u00edvoca dos efeitos decorrentes do ato lesivo (REsp 1.346.489)<\/pre>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Em rela\u00e7\u00e3o ao poder p\u00fablico, ele pode tamb\u00e9m ser enquadrado como poluidor, e, portanto, respons\u00e1vel pela obriga\u00e7\u00e3o de reparar os danos causados, tendo em vista que o conceito de poluidor \u00e9 abrangente, abarcando tanto pessoas f\u00edsicas quanto jur\u00eddicas, de direito privado e de direito p\u00fablico, conforme art. 3\u00ba, IV, da Lei da Pol\u00edtica Nacional do Meio Ambiente (Lei n\u00ba 6.938\/81):<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><em>Lei n\u00ba 6.938\/81<br><br>Art. 3\u00ba - Para os fins previstos nesta Lei, entende-se por:<br><br>...<br><br><strong>IV - poluidor, a pessoa f\u00edsica ou jur\u00eddica, de direito p\u00fablico ou privado, respons\u00e1vel, direta ou indiretamente, por atividade causadora de degrada\u00e7\u00e3o ambiental;<\/strong><\/em><\/pre>\n\n\n\n<p class=\"has-background\" style=\"background-color:#dddddd\"><strong>O dano moral coletivo ambiental surge quando a degrada\u00e7\u00e3o do meio ambiente afeta direitos de personalidade do grupo massificado, sem necessidade de demonstrar dor ou indigna\u00e7\u00e3o individual.<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O tema da responsabilidade \u00e9 fundamental para o <strong><a href=\"https:\/\/www.estrategiaconcursos.com.br\/promocoes\/assinaturas-ecj\/\" target=\"_blank\" >direito ambiental<\/a><\/strong>, e vem sendo cobrado de forma recorrente nas provas das mais diversas carreiras jur\u00eddicas (magistratura, minist\u00e9rio p\u00fablico, procuradorias, delegado, defensor).<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-text-align-center\" id=\"h-quer-saber-quais-serao-os-proximos-concursos\"><span id=\"quer-saber-quais-serao-os-proximos-concursos\">Quer saber quais ser\u00e3o os pr\u00f3ximos concursos?<\/span><\/h2>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-verse has-text-align-center\">Confira nossos&nbsp;<a href=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/\" target=\"_blank\" >artigos para Carreiras Jur\u00eddicas<\/a>!<\/pre>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-pale-cyan-blue-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-723b3278bf14a50a5e7b7e937b9a17d4\"><a href=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/concursos-abertos-carreiras-juridicas\/\">Concursos jur\u00eddicos abertos<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-white-color has-pale-cyan-blue-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-41349f36dc977263ca2129bf0f6dd541\"><a href=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/concursos-2025-carreiras-juridicas\/\" target=\"_blank\" >Concursos jur\u00eddicos 2025<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"* Thiago de Paula Leite \u00e9 procurador do Estado de S\u00e3o Paulo e professor de direito ambiental e&hellip;\n","protected":false},"author":81,"featured_media":122275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[336,2638,123,2639,2062,1687,1702,202,2336],"tax_estado":[30,31,32,33,34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,45,46,47,48,49,50,51,52,53,54,55,56,57],"class_list":{"0":"post-122273","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-carreiras-juridicas","8":"tag-analise-juridica","9":"tag-dano-moral-coletivo-ambiental","10":"tag-direito-ambiental","11":"tag-lei-da-politica-nacional-do-meio-ambiente","12":"tag-principio-da-reparacao-integral","13":"tag-responsabilidade-ambiental","14":"tag-responsabilidade-civil-ambiental","15":"tag-stj","16":"tag-tema-999","17":"tax_estado-ac","18":"tax_estado-al","19":"tax_estado-am","20":"tax_estado-ap","21":"tax_estado-ba","22":"tax_estado-ce","23":"tax_estado-concursos-federais","24":"tax_estado-df","25":"tax_estado-es","26":"tax_estado-go","27":"tax_estado-ma","28":"tax_estado-mg","29":"tax_estado-ms","30":"tax_estado-mt","31":"tax_estado-pa","32":"tax_estado-pb","33":"tax_estado-pe","34":"tax_estado-pi","35":"tax_estado-pr","36":"tax_estado-rj","37":"tax_estado-rn","38":"tax_estado-ro","39":"tax_estado-rr","40":"tax_estado-rs","41":"tax_estado-sc","42":"tax_estado-se","43":"tax_estado-sp","44":"tax_estado-to"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.2 (Yoast SEO v27.2) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"O STJ estabeleceu par\u00e2metros para presumir ocorr\u00eancia de dano moral coletivo nos casos em que um ato il\u00edcito causa desequil\u00edbrio ambiental.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"O STJ estabeleceu par\u00e2metros para presumir ocorr\u00eancia de dano moral coletivo nos casos em que um ato il\u00edcito causa desequil\u00edbrio ambiental.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog - Carreiras Jur\u00eddicas - Estrat\u00e9gia\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/estrategiacarreirajuridica\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-05-21T23:42:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-27T16:33:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"839\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Thiago Leite\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@EstratJuridica\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@EstratJuridica\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Thiago Leite\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. tempo de leitura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/\"},\"author\":{\"name\":\"Thiago Leite\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/person\/98b1c33cc4ef0d95b644f981d110ac0b\"},\"headline\":\"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental\",\"datePublished\":\"2025-05-21T23:42:18+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-27T16:33:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/\"},\"wordCount\":693,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg\",\"keywords\":[\"an\u00e1lise jur\u00eddica\",\"dano moral coletivo ambiental\",\"direito ambiental\",\"Lei da Pol\u00edtica Nacional do Meio Ambiente\",\"princ\u00edpio da repara\u00e7\u00e3o integral\",\"Responsabilidade ambiental\",\"responsabilidade civil ambiental\",\"STJ\",\"Tema 999\"],\"articleSection\":[\"Carreiras Jur\u00eddicas\"],\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/\",\"url\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/\",\"name\":\"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg\",\"datePublished\":\"2025-05-21T23:42:18+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-27T16:33:32+00:00\",\"description\":\"O STJ estabeleceu par\u00e2metros para presumir ocorr\u00eancia de dano moral coletivo nos casos em que um ato il\u00edcito causa desequil\u00edbrio ambiental.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg\",\"width\":2048,\"height\":839,\"caption\":\"Foto: Sergio Lima\/STJ\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/\",\"name\":\"Blog - Carreiras Jur\u00eddicas - Estrat\u00e9gia\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#organization\",\"name\":\"Estrat\u00e9gia - Carreiras Jur\u00eddicas\",\"url\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11151052\/cj-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11151052\/cj-logo.png\",\"width\":150,\"height\":39,\"caption\":\"Estrat\u00e9gia - Carreiras Jur\u00eddicas\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/estrategiacarreirajuridica\/\",\"https:\/\/x.com\/EstratJuridica\",\"https:\/\/www.instagram.com\/estrategiacarreirajuridica\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UClbMGuYbj2Mh1m3w144ETWQ\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/person\/98b1c33cc4ef0d95b644f981d110ac0b\",\"name\":\"Thiago Leite\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/15ff5746ff9e313f1248fe2373ce03309054e96387bb9249055458d0c1aaa297?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/15ff5746ff9e313f1248fe2373ce03309054e96387bb9249055458d0c1aaa297?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/15ff5746ff9e313f1248fe2373ce03309054e96387bb9249055458d0c1aaa297?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Thiago Leite\"},\"description\":\"Thiago de Paula Leite \u00e9 procurador do Estado de S\u00e3o Paulo e professor de direito ambiental e agr\u00e1rio do Estrat\u00e9gia.\",\"url\":\"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/author\/thiago-leite\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental","description":"O STJ estabeleceu par\u00e2metros para presumir ocorr\u00eancia de dano moral coletivo nos casos em que um ato il\u00edcito causa desequil\u00edbrio ambiental.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental","og_description":"O STJ estabeleceu par\u00e2metros para presumir ocorr\u00eancia de dano moral coletivo nos casos em que um ato il\u00edcito causa desequil\u00edbrio ambiental.","og_url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/","og_site_name":"Blog - Carreiras Jur\u00eddicas - Estrat\u00e9gia","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/estrategiacarreirajuridica\/","article_published_time":"2025-05-21T23:42:18+00:00","article_modified_time":"2025-05-27T16:33:32+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":839,"url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Thiago Leite","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@EstratJuridica","twitter_site":"@EstratJuridica","twitter_misc":{"Escrito por":"Thiago Leite","Est. tempo de leitura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/"},"author":{"name":"Thiago Leite","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/person\/98b1c33cc4ef0d95b644f981d110ac0b"},"headline":"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental","datePublished":"2025-05-21T23:42:18+00:00","dateModified":"2025-05-27T16:33:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/"},"wordCount":693,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg","keywords":["an\u00e1lise jur\u00eddica","dano moral coletivo ambiental","direito ambiental","Lei da Pol\u00edtica Nacional do Meio Ambiente","princ\u00edpio da repara\u00e7\u00e3o integral","Responsabilidade ambiental","responsabilidade civil ambiental","STJ","Tema 999"],"articleSection":["Carreiras Jur\u00eddicas"],"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/","url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/","name":"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg","datePublished":"2025-05-21T23:42:18+00:00","dateModified":"2025-05-27T16:33:32+00:00","description":"O STJ estabeleceu par\u00e2metros para presumir ocorr\u00eancia de dano moral coletivo nos casos em que um ato il\u00edcito causa desequil\u00edbrio ambiental.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#primaryimage","url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg","contentUrl":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/21201052\/stj-sergio-lima.jpg","width":2048,"height":839,"caption":"Foto: Sergio Lima\/STJ"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/stj-dano-moral-coletivo-ambiental\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"STJ fixa par\u00e2metros para o dano moral coletivo ambiental"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#website","url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/","name":"Blog - Carreiras Jur\u00eddicas - Estrat\u00e9gia","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#organization","name":"Estrat\u00e9gia - Carreiras Jur\u00eddicas","url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11151052\/cj-logo.png","contentUrl":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/11151052\/cj-logo.png","width":150,"height":39,"caption":"Estrat\u00e9gia - Carreiras Jur\u00eddicas"},"image":{"@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/estrategiacarreirajuridica\/","https:\/\/x.com\/EstratJuridica","https:\/\/www.instagram.com\/estrategiacarreirajuridica\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UClbMGuYbj2Mh1m3w144ETWQ"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/#\/schema\/person\/98b1c33cc4ef0d95b644f981d110ac0b","name":"Thiago Leite","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/15ff5746ff9e313f1248fe2373ce03309054e96387bb9249055458d0c1aaa297?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/15ff5746ff9e313f1248fe2373ce03309054e96387bb9249055458d0c1aaa297?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/15ff5746ff9e313f1248fe2373ce03309054e96387bb9249055458d0c1aaa297?s=96&d=mm&r=g","caption":"Thiago Leite"},"description":"Thiago de Paula Leite \u00e9 procurador do Estado de S\u00e3o Paulo e professor de direito ambiental e agr\u00e1rio do Estrat\u00e9gia.","url":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/author\/thiago-leite\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/81"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122273"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123669,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122273\/revisions\/123669"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/122275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122273"},{"taxonomy":"tax_estado","embeddable":true,"href":"https:\/\/cj.estrategia.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tax_estado?post=122273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}